Phimosis

Phimosis (vernauwde voorhuid in alledaags taalgebruik) is een probleem dat vrij veel voorkomt: 1 à 2 op 100 volwassen mannen heeft een te strakke voorhuid die niet teruggeschoven kan worden over de eikel.

Dit heeft gevolgen voor de dagelijkse hygiëne, waardoor het risico op andere aandoeningen van de eikel en voorhuid toeneemt. Ook moet de invloed van een voorhuidvernauwing op de seksuele beleving niet onderschat worden.

Hieronder gaan wij in op oorzaken, complicaties en behandelingsmogelijkheden.

Phimosis bij jongetjes tot 5 jaar

De meeste pasgeborenen hebben een niet terug te schuiven voorhuid. Dit is volledig normaal en geforceerd terugtrekken van de voorhuid moet vermeden worden: Hierdoor kunnen namelijk scheurtjes en littekenvorming ontstaan die een vernauwing van de voorhuid juist in de hand werken.

Behalve dat de voorhuid nog te nauw is om teruggetrokken te kunnen worden, kunnen er ook verklevingen van voorhuid en eikel zijn die het terugschuiven van de huid belemmeren.

Wanneer ze vijf jaar oud zijn, is bij de meeste jongetjes de voorhuid wijder geworden en zijn de verklevingen verdwenen. Op die leeftijd zullen de meeste jongens hun voorhuid kunnen terugtrekken.

Vóór de leeftijd van vijf jaar hoeft er dan ook niets te gebeuren met een vernauwde voorhuid, tenzij er herhaaldelijk ontstekingen optreden en een besnijdenis raadzaam kan zijn.

Phimosis vanaf vijf jaar, eerste stap: crème

Over wat er moet gebeuren na de leeftijd van vijf jaar verschillen de meningen sterk. Dit komt door wetenschappelijke onderzoeken die zich onderling tegenspreken en verschillende voorkeuren met betrekking tot behandeling bij zowel artsen als ouders.

De meeste artsen zullen als eerste een corticosteroïde (cortisone) crème voorschrijven die de voorhuid soepeler kan maken. Meestal moet deze crème twee maal per dag worden aangebracht gedurende vier weken.

Twee weken na het eerste gebruik mag voorzichtig begonnen worden met een poging de voorhuid terug te schuiven (nooit forceren!). De bedoeling is dat dit telkens een beetje beter/verder gaat zonder pijn. Als na vier weken de huid nog te nauw is, kan de behandeling nog eens met vier weken verlengd worden.

Het slagingspercentage ligt rond de 50-60 %, waarbij opgemerkt moet worden dat uit onderzoek is gebleken dat een placebo-crème ook al een slagingspercentage van 29% laat zien. Er valt dus zeker iets voor te zeggen om eerst een poging te doen de voorhuid voorzichtig op te rekken zonder gebruik te maken van een (sterke) corticosteroïde crème.

Niet elke ouder zal kiezen voor een behandeling met corticosteroïde crème: Op de eerste plaats omdat de gebruikte crèmes over het algemeen wel als veilig worden beschouwd, maar niet uitgesloten kan worden dat deze hormonale zalven toch schadelijk effecten kunnen hebben. In onderzoek werd aangetoond dat bij sommige kinderen het hormoonsysteem beïnvloed kan worden.

Op de tweede plaats zal niet elke ouder dagelijks nadrukkelijk met de penis van zijn of haar zoontje bezig willen zijn en zal ook niet elk kind het oprekken van de voorhuid toelaten. Ouders die liever hun kind meteen laten besnijden worden (in Nederland) het beste geholpen in een besnijdeniskliniek.

Phimosis vanaf vijf jaar: wanneer crème niet helpt is een besnijdenis de beste oplossing

Wanneer een corticosteroïde crème en het oprekken van de voorhuid niet helpen, is een besnijdenis de meest aangewezen ingreep.

In sommige gevallen kan een gedeeltelijke besnijdenis overwogen worden, afhankelijk van de aard van de vernauwing. De medisch-preventieve en hygiënische voordelen van een besnijdenis gaan dan wel verloren.

Er zijn artsen en ouders die de voorhuid ten koste van alles willen sparen. Het kind wordt daar vaak geen plezier mee gedaan.

Soms wordt er een inkeping in de voorhuid gemaakt, een zogenaamde ‘dorsal slit’. De voorhuid hangt er dan in flappen bij en dit is bepaald geen fraai gezicht.

Voorhuidplastiek

Een andere optie waar soms voor gekozen wordt is het voorhuidplastiek; een operatie waarbij de voorhuid ruimer wordt gemaakt. Niet elke uroloog zal deze ingreep willen uitvoeren en daar is een goede reden voor: De kans is aanzienlijk dat door de operatie en de daarop volgende littekenvorming opnieuw vernauwingen ontstaan waarna het kind alsnog besneden zal moeten worden.

Bovendien is een voorhuidplastiek pijnlijker dan een besnijdenis voor het kind: In een poging het risico op vernauwingen na een voorhuidplastiek terug te dringen dient al vrij vlug na de operatie de voorhuid dagelijks op en neer geschoven te worden. Het is vanzelfsprekend dat dit niet prettig is voor het kind met een voorhuid waarin gesneden is en hechtingen zitten.

Wanneer ingrijpen? Op welke leeftijd?

De meningen onder artsen verschillen hierover en ouders zullen niet allemaal dezelfde keuze maken. Wij van Besnijdenisinfo.nl zijn van mening dat wanneer na de leeftijd van vijf jaar een poging met corticosteroïde crème mislukt is, het beste overgegaan kan worden tot een besnijdenis. Hoe vroeger hoe beter en zeker voor de aanvang van de pubertijd.

Voor sommige ouders kan dit een moeilijke beslissing zijn, maar uitstel van een besnijdenis betekent het kind met problemen opzadelen in de pubertijd en als volwassen man. Te vaak horen wij van mannen van middelbare leeftijd en ouder die al sinds hun jeugd met een te nauwe voorhuid rondlopen en daar last van hebben. Als ze dan – soms na veel wikken en wegen – voor een besnijdenis kiezen, hebben ze achteraf vaak spijt dat er niet eerder iets aan gedaan is.

Phimosis bij volwassen mannen

De belangrijkste oorzaak van een te nauwe voorhuid bij volwassen mannen is de voorhuid die al in de kindertijd te nauw was en nooit adequaat behandeld is.

Daarnaast kan een vernauwing van de voorhuid ook op latere leeftijd ontstaan. Oorzaken zijn dan meestal ontstekingen van de voorhuid of een huidziekte als Lichen sclerosus. Ook laat onderzoek zien dat er een verband bestaat tussen diabetes en het vaker voorkomen van phimosis.

Bij volwassen mannen kan een vernauwde voorhuid hygiëne-problemen geven wanneer de huid – ook wanneer de penis in slappe toestand is – niet volledig teruggetrokken kan worden. Seksuele problemen die zich kunnen voordoen zijn pijn en te weinig gevoel tijdens het vrijen.

Mannen die lijden aan (een lichte vorm van) phimosis kunnen eerst een corticosteroïde crème en oprekoefeningen voor de voorhuid proberen net zoals kinderen. Vaak zal uiteindelijk toch voor een besnijdenis gekozen moeten worden en vaak is dit ook een goede eerste keuze.

Mannen met phimosis moeten oppassen met het volledig terugtrekken van de voorhuid aangezien hierbij paraphimosis kan optreden, met name wanneer er een erectie optreedt en de voorhuid klem achter de eikel kan komen te zitten. Dringend medisch ingrijpen kan dan noodzakelijk zijn.

Tot slot: Sommige mannen vinden het moeilijk om met hun arts over problemen met de voorhuid te spreken. Toch is dit voor een arts heel gewoon en een huisarts of uroloog komt dit soort problemen heel vaak tegen. Het is begrijpelijk dat sommige mannen een drempel moeten overwinnen om over voorhuidproblemen te kunnen praten, maar blijven lopen met hygiënische en seksuele problemen is geen goed idee. Al helemaal niet omdat phimosis ook het risico op kanker van de penis op latere leeftijd kan vergroten.